بازگشت به شناخت کاربرد گرافیک »
۰
- امروزه با پیشرفت هنر گرافیک و گستردگى کاربرد آن در مقاطع مختلف این هنر شاخههاى متعددى از قبیل تصویرسازی، پوستر، طراحى آرم و نشانه، صفحهآرایی، طراحى حروف و بستهبندى که از هم متمایز هستند، را در بر مىگیرد. همه اینها در مفهوم عمومى گرافیک جاى دارند و براى احاطه و آگاهى هر کدام از این رشتهها باید تجربههایى در آن رابطه انجام داد تا به مهارت و کارآیى لازم رسید.
۱ – تصویرسازى
شاید پرجاذبهترین شاخه رشته گرافیک براى یک نقاش، تصویرسازى باشد. مصورسازى یا تصویرسازى یا ایلستراسیون، از گرایشهاى نقاشى در حیطهٔ گرافیک است. ایلستراتور با توجه به تکنیکهاى خاص این رشته در زمینهٔ طراحى و نقاشى به موضوعاتى که به نوعى با گرافیک در ارتباط هستند، مىپردازد، مانند طراحى کتاب کودک.
۲ – آرم، نماد، نشانه (علائم تجارى)
حروف یا علامتى که براى نمایش یک فعالیت یا یک شیء طراحى شده باشد، نماد است. نماد ممکن است تصویرى یا انتزاعى باشد و در زمینهٔ فرهنگی، اجتماعی، سیاسى یا تجارى بکار رود.
نشانه یا آرم بیان مفهوم یا شکل چیزى است که در قالب شکلى دیگر در ذهن متجلى مىشود و آن را باید روى کاغذ ثبت کرد و تماماً بیانگر چیزى است که عینیت پیدا کرده است.
طراحى نشانه، اصطلاحى براى هماهنگسازى نیازهاى نشانهای، مسیریابی، آموزشى و اطلاعرسانى براى استفاده در محیطهاى شهری، ساختمانها و مناسبتهاى مهمى چون نمایشگاهها است. در طراحى نشانه، ریتم، فرم، تکنیک و قدرت اجرایى یکجا به نمایش در مىآید.
علامت تجاری، نشانهآى به شکل یک نماد یا حروف نشانه است که براى شناسایى یا وحدتبخشى به محصولات و خدمات و … استفاده مىشود.
۳ – صفحهآرایى
طراحی، ترسیم، پیشطرح کتاب، آگهى تبلیغی، عنوان صفحه و … که طراحى براى تعیین ظاهر و ارتباطات بین عناصرى چون تصاویر، عکس و متن تهیه مىکند، صفحهآرایى است. معمولاً تا پیش از انتخاب طرح نهایی، چندین نوع صفحهآرایى آماده مىشود تا بهترین آنها از نظر اندازه، رنگ و … تولید شود.
۴ – طراحى حروف
آرایش و تخصیص حروف در مرحله آمادهسازى پیش از چاپ است که به چاپ از نوع فلزى (لترپرس) مربوط مىشود. براى انواع حروفچینى که با هر نوع سیستم حروفچینى انجام شده باشد، نیز طراحى حروف اطلاق مىگردد. اما طراحى حروف نوین رویکردى است در طراحى حروف که طى دههٔ ۱۹۲۰ و اوایل ۱۹۳۰ در اروپا شکل گرفت. طراحى حروف نوین بخش بسیار محسوس و مرئى مدرنیسم در طراحى گرافیک بحساب مىآید و تلفیقى است از آثار و نوشتههاى ویلیام موریس و جنبههایى از جنبشهاى معاصر هنرى مانند کوبیسم، فوتوریسم، دادا، دِاستیل و ساختگرایی. این رویکرد ریشه در روسیه و آلمان داشت و پیروانى در هلند، چکسلواکى و لهستان.
۵ – پوستر
در اواخر قرن نوزدهم میلادى بر اثر تحولات مصورسازى و پیوند نزدیکى که بین نقاشى و چاپ برقرار شده بود، پدیدهٔ تازهاى موسوم به پوستر یا آفیش یا پلاکارد بوجود آمد.
پوستر بعنوان نوعى طرح گرافیکى به مقولهٔ نمایش و تبلیغ تعلق دارد که در آن باید تصویر و کلمات به شکل مختصر، مرتبط با یک مفهوم واحد و به یادماندنى باشند.
پیش از چاپ سنگی، پوسترها مانند کتاب به روش چاپ برجسته و با جوهر مشکى و گاه با قالبهاى چوبى چاپ مىشدند.
با گذشت چندین دهه از تاریخ ظهور عکاسی، این امکان وجود نداشت که عکس را در ابعاد بزرگ و با شمار انبوه تکثیر کنند. در این دوره معمولاً نقاشان طرحهاى پوستر را نقاشى مىکردند. تصویر بصورت دستى بر سطح مستویى لوح چاپ منتقل مىشد. این روش تا بعد از جنگ دوم جهانى هم رواج داشت.
پوسترهاى نمایشى اولین نمونه از آگهىهاى دیوارى بودند که ضمن تحول، اصول و قواعد پوسترسازى را پىریزى کردند. این آگهىها مربوط به تماشاخانههاى متعددى بود که در اروپا وجود نداشت. پوسترهاى مصور آن دوره علاوه بر تبلیغ در مورد تماشاخانهها، مغازهها و حراجها و وسایل حملونقل، در عرصهٔ تبلیغ کتاب نیز رواج داشت. این پوسترها در آن زمان فقط به رنگ سیاه چاپ مىشد. در حوزه هنر پوستر دههٔ آخر قرن نوزدهم آثار تولوزلوترک بیش از دیگران مىدرخشید. پوستر رنگى مصور با نام ژول شره، هنرمند فرانسوى آغاز مىشود
هنرمندان پوستر این دوره، آزادى زیبایىشناختى و جسارت خلاقانهاى را به نمایش گذاشتند، که با اولین تجلیات اختراعات فنآورانه در تولید و تکثیر آثار گرافیکى همراه شد.
لیتوگرافى در اواخر سدهٔ نوزدهم به هنرمند امکان داد تا سطوح بزرگ یکدست را چاپ کند و از رنگ بهره برد. و به طراح امکان داد تا حروفنگارى خاص خود را انجام دهد. این کنترل بر چاپ آغاز طراحى گرافیک بود. بعدها فنآورىهاى عکاسى و رایانهاى در تولید و تکثیر تصویر و متن نقشى اساسى یافتند.
رایجترین شیوه چاپ تا دهه ۱۹۶۰ به روش لترپرس بود (نوعى چاپ برجسته از قالبهاى فلزى فتوگراوور و حروف).
در دههٔ ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ نسل جدیدى از طراحان شروع به استفاد هاز قابلیتهاى رایانه کردند. طراحان گرافیک یکصد سال پس از آنکه هنرمندان رسانهٔ جدید لیتوگرافى را به خدمت خود در آوردند. فنآورىهاى نوین را براى تحت کنترل در آوردن تولید متن و تصویر بکار بردند.
همانطور که چاپ و مطبوعات یکباره در ایران رواج یافت، اشکال مختلف پوستر نیز بطور ناگهانى ظاهر و براى مقاصد مختلف مورد استفاده قرار گرفت. اولین پوسترهاى چاپ شده در ایران مصوّر نبوده و غالباً شامل اطلاعیههاى دولتى و غیردولتى بود که در معابر و مجامع عمومى نصب مىشد. این آگهىها از هر نوع عناصر بصرى جالب تهى بودند. در سى و چند سال گذشته همراه با گسترش امکانات چاپ و آموزش هنر گرافیک در مدارس هنری، هنر پوستر جاى خاص خود را در ایران پیدا کرد.
توسعهٔ تبلیغات براى کالاها و مؤسسات تولید و خدماتى و غیهر موجب رواج پوسترهاى تجارى شد و به موازات آن پوسترهاى فرهنگى و هنرى نیز رواج یافت.
اکنون پوسترهاى متنوع که حاوى پیامهاى مذهبى و سیاسى و فرهنگى مىباشند، سراسر شهر را پوشانده است. پوستر بدلیل استفاده از عناصر بصری، نقش مهمى در القاى پیام دارد. این عناصر بصرى با کادربندى و ترکیببندى مناسب عناصر موضوع و استفاده از نشانهها و علائم ساده تصویرى قابلیت انتقال سریعترى به آن مىدهد.
۶ -بستهبندى
بستهبندىهاى مختلف، داراى خصوصیات متفاوتى هستند. به همین دلیل بستهبندى را شاخهاى از علم اقتصاد و هنر مىدانند.
هماهنگى طرح بستهبندى با محتویات، نحوه نگهداری، نحوهٔ حملونقل امرى ضرورى است. بسته نه تنها باید فرآورده را محفوظ نگه دارد، بلکه مصرفکننده را نیز باید جلب کند و اطلاعات لازم را به او بدهد. و باید بتوان فرآورده را از داخل آن به راحتى خارج کرد و موقعى که خالى شد بتوان پوشش هر بسته را از بین برد. علاوه بر این زیبایى بسته باعث زیبایى محیط مىشود. امروزه بستهبندى بیشتر با کاغذ صورت مىگیرد.
بستهبندىها در انواعتجارى و صنعتى و دستى شامل جعبههاى مقوایى تاشده، جعبههاى سینىشکل، جعبههاى لولهاىشکل، لفافپیچ، جعبههاى کاغذى انعطافناپذیر و بستهبندىهاى انعطافپذیر است.
جعبههاى تاشده براى هر نوع فرآیند چاپى مناسبند. و براى دارو، غذا، هدیه، لوازم آرایشی، اسباببازى و لوازم خانه مناسب هستند.
جعبههاى سینىشکل که از اشکال اصلى جعبههاى تاشو هستند، در مواردى چون پاکت سیگار، سینى هادى نانوایی، جعبه بستنی، پیتزا و جعبهٔ لباس بکار مىروند.
جعبههاى لولهاى شکل که بشکل تیوپ هستند، براى بستهبندى بطرىها و لوازم بهداشتى و آرایشى بکار مىروند و اغلب در یکى از دیوارهها پنجره یا در دارند تا محصول دیده شود.
لفافپیچ نوعى بستهبندى براى اسباببازىها، لوازم خانگى و محصولات منحنى است، که مستلزم پیچیدن لایهاى از پلاستیک به دور شیء موردنظر و حرارت دادن آن است.
جعبههاى کاغذى انعطافناپذیر، ظروفى سخت و دائمى هستند. این جعبهها امروزه در طرحها و پرداختهاى جدید و جالبى موجود مىباشد و عمدتاً براى محصولات تجملی، لوازم آرایش، جواهرات و دوربین بکار مىرود. مواد اولیه این جعبهها، مقوا و مواد پوشاننده است. از کاغذها و پارچههاى متنوع نیز براى پوشاندن جعبهها مىتوان استفاده کرد.
بستهبندىهاى انعطافپذیر از قبل از تاریخ مورد استفاده بوده است. اشکال و فرمهاى بعدى آن شامل بستهبندى کاغذى است که بعدها در تولید انبوه توسط جرج وست کارخانهدار نیویورکى ابداع شد.
شناخت سلفون و گسترش لایههاى پلاستیکى و زرورقهاى مخصوص و همچنین شیوههاى پوششدار کردن باعث توسعه انواع گوناگون، مصارف تازهاى براى بستهبندى انعطافپذیر گردید.
امروزه بزرگترین مصرفکننده بستهبندىهاى انعطافپذیر، صنایع غذایى است. برخى از این بستهها که براى منجمد کردن، پختن، مخلوط کردن، محافظت کردن و ذخیره کردن مواد غذایى طراحى شدهاند، تأثیر زیادى در صنایع غذایى بویژه در زمینه غذاهاى آماده دارند.
جای خالی رنگ در گرافیک شهری »
شهر عالی ترین مکان تجمع زیستی انسان از آغاز تاکنون بوده است. روی آوردن بشر به زندگی شهری نیز از مهم ترین مقاطع تاریخ بشریت است. از این مرحله به عنوان آغاز تمدن یاد می کنند. بی تردید از همان لحظات پیدایش شهرنشینی، طراحی و زیبایی آن نیز مطرح بوده است.
ادامه مطلب »
اطلاع رسانی و گرافیک »
اینفوگرافها یا المان های گرافیکی اطلاع رسان، نمایشگر تصویری اطلاعات و دادهها هستند.
این نگارهها در جاهایی که نیاز به توضیح ساده و یا سریع دادهها است، استفاده میشوند. مثل نقشهها، علائم و تابلوها، پوسترهای آموزشی وروزنامهها.
همچنین ریاضیدانان و متخصصان آمار و کامپیوتر نیز از این ابزار برای به تصویر کشیدن مفاهیم پیچیده بهره میبرند. شاید بتوان اینفوگرافها را قدیمیترین ابزار برقراری ارتباط بشر خواند. ادامه مطلب »
اهمیت فضای سفید در طراحی گرافیک »
فضای سفید ترکیب بندی مناسبی را ایجاد می کند در صورتیکه یک ترکیب بندی شلوغ چیز خوبی نیست. فضای سفید ویژگی های مثبت فراوانی دارد و این نوشته سعی دارد فوائد مورد نظر را به شما نشان دهد.
فضای سفید در طراحی گرافیک بسیار سودمند است. البته بسیاری از طراحان تازه کار نمی توانند مزایای آن را در کار خود به خوبی درک کنند.
فضاهای سفید در همه جای دنیای هنر وجود دارند (یک کاغذ سفید، بوم رنگ نشده نقاشی، صفحه سفید اینترنت…) در واقع ما باید خوشحال باشیم که هنوز می توانیم فضای سفید را در اطراف خود ببینیم. وجود این فضاهای سفید در اطراف ما به ما می گوید که هنوز امکان خلاقیت هنری در اختیار ما قرار دارد. فضای سفید خالی در یک صفحه کاغذ معرف یک طرح منحصر به فرد دیگر می باشد. ادامه مطلب »
گفتگویی در باره نشانه یا آرم »
مصطفی اسدالهی یکی از ژنرال های گرافیک ایران است. آثار او آدم را به یاد گرافیک خالص می اندازد. در آثار او ردپای یک نگاه تیزبین و مسئولانه و علاقه وافر به ساده کردن عناصر دیده می شود.گفتگوی حاضر در مورد نشانه و اهمیت آن در فرایند طراحی گرافیک است.
مصطفی اسداللهی: مسلم بدانید طراحی نشانه پایه گرافیک است. به نظرم اگر میخواهیم گرافیک را به کسی آموزش دهیم، ابتدا باید بگوییم راجع به این قضیه فکر کند و اول باید به این مقوله اشاره کرد. پایه و بنای اصلی زبان گرافیک نشانه است. اگر به تمام آثار گرافیک نگاه کنیم و اگر ماهیتاً آن را تجزیه و تحلیل کنیم آخر به تعاریف و ماهیت نشانه برمیگردیم. در مقولههای دیگر هم نظیر پوستر و روی جلد کتاب و مجله درست است که شما از عناصر مختلف و گسترده استفاده میکنید اماروابطی ایجاد میکنید که این روابط برای جلب مخاطب است و باز اگر این روابط را به دقت موشکافی کنیم به مبانی نشانه سازی برمیخوریم، یعنی شما باید در کوتاهترین ، خلاصهترین ، بهترین وجه و کمترین عناصر تصویری بیشترین حرف را بزنید. این درکل آثار درست گرافیک نهفته است. ادامه مطلب »
طراحی گرافیک »
طراحى گرافیک در واقع اصطلاحى است عام براى حرفهاى متشکل از طراحى حروف، تصویرسازی، عکاسى و چاپ به منظور ارائه اطلاعات یا آموزش. این اصطلاح را اولین بار ویلیام ادیسون دیگینز در سال ۱۹۲۲ بکار برد. با این همه فقط پس از جنگ جهانى دوم بود که کاربرد آن رایج شد. ادامه مطلب »
تاریخچه گرافیک »
گرافیک به دو دسته سنتی و نوین تقسیم میشود و بین این دو چاپ وجود دارد، و منظور از چاپ انواع و اقسام چاپ است.
گرافیک (قدیم) یا همان سنتی شامل خطاطی، نقاشی دو بعدی، کنده کاری می باشد که بیشترین شکل آن در آرایش کتابهاست که محصول کار نقاش، خوشنویس، تذهیب کار و جلدساز می باشد. و اما گرافیک (نوین) یا مدرن علاوه بر کتاب آرایی در قسمت تبلیغات تجارتی، اعلانات دیواری و مطبوعاتی و نشان ها (لوگوها) وغیره می باشد و حتی در سینما و تلویزیون هم کاربرد دارد. مثل عنوان بندی فلم و تصاویر متحرک طراحی شده. ادامه مطلب »
ارگونومی ، کاربردو مفهوم رنگها »
مطالعه درباره ی رنگ ملاحظاتی را در زمینه های فیزیک، فیزیولوژی و روانشناسی پیش می آورد. شناخت و درک کردن بهتر رنگ ها می تواند در زندگی روزمره و یاشغلی شما تأثیرات فراوانی داشته باشد. آیا تا به حال دقت کرده اید که چرا شرکت های تبلیغاتی و طراحان خودرو از اشکال و شمایل به خصوصی استفاده می کنند؟ دلیلش این است که یک تأثیر روانی در ورای رنگ ها وجود دارد که شما را جذب آن می کند. ادامه مطلب »
نشانه شناسی »
واژه نشانه به چه معناست؟ در اصطلاح رایج بین طراحان گرافیک ، نشانه به همان آرم ، لوگو ، مسترهد ، تردمارک ، برند و . . . اتلاق میشود. این عنوان عام در سایر شاخهها و رشتهها ، کارکردها و مفاهیم دیگری را به ذهن متبادر میکند. بطور مثال در بحث نشانهشناسی که در میان زبانشناسان و فلاسفه جدید مطرح میشود ، نشانه “چیزی است که برحسب ظرفیت خود بجای چیز دیگری مینشیند” (دیدگاه پیرس). فردینان دوسوسور (زبانشناس سوئیسی) و چارلز پیرس (فیلسوف آمریکایی) پیش از دیگران در این راه پیشگام هستند. البته نظرات متاخر رولان بارت و امبرتو اکو را هم نباید نادیده گرفت. . آنجا به رابطه مفهوم ، زبان و مصداقها بیشتر پرداخته میشود و هر واژه و تصویری را نشانهشانسی میکنند. البته این بحث پیچیده وقتی شیرین میشود که توی کفش زیباییشناسی سینما و ادبیات پا میکند. اینجاست که دیدن فیلمهای تارکوفسکی لذتبخش و پرمعنا میشود. اما بطور قطع نمیتوانیم واژه نشانه را در دو حوزه زبانشناسی و گرافیک ، به یک گونه تعبیر کنیم. آنچه طراحان گرافیک را در بکارگیری واژه نشانه ترغیب کرد ، نتیجه برداشتهای زبانشانسی که علم نشانهشناسی را پدید آورد ، نبود. بلکه گریزی بود از فهم تفاوت و تعدد واژگان مشابه و بیشمار. و البته امان از بیسوادیمان که به شیوه ایرانیسم ، میخواهیم همه چیز را براساس شیوه “ تنبلیسم ” دمدستی حل کنیم. این چنین بود که واژه نشانه ، هم آرم را پوشش داد و هم لوگو ، مسترهد و . . . البته مشکلاتی را هم داشت. از جمله اینکه نشانه ، معنایی بیشماری دارد و حالا که جایگزین بیشمار اصطلاح گرافیک دیگر هم شده ، رسایی واژه ، کمرنگ شده است. به این گزارهها توجه کنید: ” آبریزش بینی ، نشانه سرماخوردگی است” ” آبریزش بینی ، لوگوی سرماخوردگی است” میبینید که نشانه ، نمیتواند اصطلاح کاربردی برای طراحان گرافیک باشد. البته کمی بعدتر ، بنبستهای این واژه بیشتر نمودار شد و مجبور شدیم نشانه را به دو دسته تقسیم کنیم: نشانههای تصویری و نشانههای نوشتاری. اما این دو واژه هم کاربردی نیستند. بطور مثال لوگو و مسترهد ، هر دو نشانه نوشتاری نامیده میشوند ، در حالی که بین این دو ، هزاران فرق و فاصله است. بنبست بعدی زمانی رخ داد که واژههای جدیدتری (مثل مسکات لوگو ) پدید آمدند که ترکیبی از لوگوتایپ و مسکات دیزاین است. چنین شد که دوباره نشانهها را تقسیمبندی کردیم ، آنهم بصورت سهگانه: نشانههای تصویری ، نشانههای نوشتاری و نشانههای تصویری ـ نوشتاری. این هم پایهاش لغزان است و هنوز مشکل جایگزینی واژهها را حل نکرده است. ممکن است این سوال مطرح شود چه فرقی میکند که بگوییم آرم یا لوگو؟ لوگو یا مسترهد؟ . . . طراح گرافیک باید کار خوب ارائه کند و کاری به این واژهها نداشته باشد. ظاهرا کمی درست است ، اما فیالواقع کاملا نادرست است! وقتی طراح نداند آنچه که در نیمتای بالای صفحه اول و بر پیشانی روزنامه مینشیند ، مسترهد است و نه لوگو ، در حین طراحی به سمت لوگو حرکت خواهد کرد و اثری پدید میآورد که ویژگیهای کاربردی مسترهد را نخواهد داشت. اگر طراح بداند که در طراحی مسترهد ، خوانایی در پلان نخست است ولی در طراحی لوگو ، در پلان دوم قرار میگیرد ، اثر بهتر و حرفهایتری ارائه خواهد کرد. در مجموع اینکه مبحث طراحی نشانه و نشانهشناسی ، هرچند مرزهای مشترک دارند ، اما کاملا از هم جدا هستند و نمیتوان از مدخل نشانهشانسی به طراحی نشانه پرداخت.
